Kursiyer bir türküyü bildiği düzende çalmayı dener. Notalar çıkar, ezgi tanınır, yine de kayıtta duyduğu tını yoktur.
Eksik olan şey çalınan sesler değildir; çalınmayan tellerin verdiği zemindir.
Boş Teller Zemin Kurar
Bağlamada ezgi bir tel grubunda yürürken diğer teller boşta titreşir. Bu titreşim duyulan tınının parçasıdır.
Düzen değiştiğinde boş tellerin verdiği sesler de değişir. Aynı ezgi başka bir düzende çalındığında zemin uymaz ve tını yabancılaşır.
Misket Düzeni
Misket, adını kendi dağarından alan bir düzendir. Orta Anadolu'nun bazı ezgileri bu akortta kurulmuştur ve boş teller ezginin karar sesine doğrudan destek verir.
Bu dağar başka bir düzende çalındığında ezgi doğru kalır, ama karar sesi yalnızlaşır. Türküyü tanıdık kılan destek ortadan kalkar.
Müstezat Düzeni
Müstezat da aynı mantıkla çalışır; belirli bir ezgi ailesinin gerektirdiği aralıkları verir.
Bu düzenler bir süsleme ya da ustalık gösterisi değildir. Her biri, üzerine oturduğu dağarla birlikte düşünülmüş çözümlerdir.
Kaç Düzen Öğrenilir
Bütün düzenleri öğrenmek gerekmez. Kursiyer hangi dağarı çalıyorsa o dağarın istediği düzenler öğrenilir.
Bu yüzden düzen çalışması kursiyerin dinleme listesine bağlıdır. Sevilen türküler belirlendiğinde hangi düzenlerin gerekeceği de kendiliğinden ortaya çıkar.
Geçiş Sırası
Bozuk düzen oturduktan sonra ikinci bir düzene geçilir. Üçüncüsüne ancak ikincisinde kendi başına türkü çalınabildiğinde girilir.
Aynı anda birkaç düzenle uğraşmak, hiçbirinin yerleşmemesiyle sonuçlanır.
Derslerimizde düzen sırasını kursiyerin çalmak istediği türkülere göre belirleriz.