Bağlamayı öğrenmeye başlayan kursiyeri şaşırtan ilk şey şudur: aynı çalgı, akordu değiştirildiğinde bambaşka bir düzene dönüşür ve ezberlenen parmak yerleri geçersiz kalır.
Bu yüzden program tek bir düzende başlar ve orada sağlamlaşmadan ikincisine geçilmez.
İki Ad, Tek Düzen
Bozuk düzen, halk arasında kara düzen olarak da anılır. İki ad aynı akordu gösterir; fark yalnızca adlandırma geleneğindedir.
Bu düzende alt, orta ve üst tel grupları arasındaki aralıklar, uzun sap bağlamanın en yaygın kullanılan kurgusunu verir. Türkü dağarının büyük bölümü ve öğretim kitaplarının çoğu bu düzen üzerinden yazılmıştır.
Neden Buradan Başlanır
Bozuk düzenin başlangıç için seçilmesinin teknik bir nedeni vardır: ezginin büyük kısmı orta tel üzerinde yürür, alt ve üst teller eşlik olarak kalır. Sol el tek bir tel üzerinde yoğunlaşır ve öğrenme yükü dağılmaz.
Bağlama düzeninde ise ezgi tellere yayılır. Bu, sonradan gelindiğinde zenginlik, baştan başlandığında karışıklık üretir.
Düzen Değiştirmek
Düzen değiştirmek yalnız burguları çevirmek değildir. Teldeki gerginlik değişir, dolayısıyla tezene direnci ve parmak basıncı da değişir. Çalgı birkaç dakika oturmadan akort da tam yerleşmez.
Yeni bir düzene geçerken ezber aranmaz. Aynı basit ezgi yeni düzende yeniden bulunur; böylece kursiyer perdenin adını değil, sesin yerini öğrenir.
Derslerimizde düzen geçişini kursiyer bir düzende kendi başına türkü çalabilir hâle geldikten sonra açarız.